WWW.DISSERS.RU

БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА

   Добро пожаловать!

Pages:     | 1 |   ...   | 76 | 77 || 79 | 80 |   ...   | 155 |

Сравнительный анализ социологических замеров, проводимых Институтом социологии НАН Беларуси в мониторинговом режиме по национальной выборке, позволил сделать вывод о том, что иерархия социокультурных идентичностей на протяжении последних лет достаточно устойчива. Наиболее важными остаются идентичности с малым социальным кругом («семья и близкие», «друзья и знакомые), а также с людьми своего поколения. Наименее значимыми – с «советским народом» и «людьми тех же политических взглядов». Последние данные свидетельствуют, что тенденция к локализации социальных отношений в сфере повседневности достигла своего предела и все более замещается индивидуальной причастностью к сообществам абстрактного порядка, прежде всего религиозным и национальным. Рассмотрим их подробнее.

Попытаемся выстроить так называемые «идентификационные профили» представителей различных национальностей, проживающих на территории Республики Беларусь. В таблице представлены индексы значимости, рассчитанные по формуле: a*1 + b*0,5 + c*0, где a – процент респондентов, ответивших «часто», b – процент респондентов, ответивших «редко», c – процент респондентов, ответивших «практически никогда». Максимальное значение индекса (100) показывает, что респонденты в наибольшей степени идентифицируют себя с данной группой, следовательно, эта идентификация играет самую важную роль для респондентов; минимальное (0) – о том, что эта идентификация не имеет никакого значения.

«Я идентифицирую себя…» Белорус Русский Поляк Украинец С моей семьей, близкими 92,3 93,1 90,9 87,С друзьями, знакомыми 75,7 76,3 77,3 74,С людьми своего поколения 57,4 62,3 55,0 71,С коллегами по работе, учебе 54,3 52,8 42,7 55,С людьми, которые ведут такой же, как и я, образ жизни 51,5 53,8 54,6 60,С соседями 47,3 43,8 64,1 46,С людьми моей профессии 46,2 47,5 34,9 53,С людьми таких же нравственных принципов 45,5 54,2 53,7 54,С людьми моей национальности 43,2 42,9 59,0 46,С гражданами Республики Беларусь 43,1 42,8 55,9 51,С жителями моего города, села 41,0 43,7 63,6 39,С жителями Беларуси 40,1 39,6 55,0 43,С людьми того же достатка 37,8 45,8 41,8 40,С людьми своего вероисповедания 36,4 36,7 69,1 41,С людьми того же уровня образования 36,1 40,1 36,7 45,С людьми того же должностного статуса 33,0 35,0 36,9 35,С теми, кто разделяет мои читательские симпатии 32,8 39,6 28,6 48,С советским народом 27,1 34,5 26,4 40,С людьми тех же политических взглядов и убеждений 22,2 23,7 30,2 29,Таблица 1 – Структура социокультурных идентичностей представителей разных национальностей, проживающих в Республике Беларусь Сравнительный анализ показал, что поляки отличаются высокой значимостью идентичностей, связанных с близким социальным кругом, с одной стороны, с другой – высоким уровнем национальной и религиозной (католической) идентичностью. Белорусы и русские статистически значимо не различаются между собой, что обусловлено, конечно, историческими традициями. У украинцев достаточно ярко выражена идентификация с советским народом и людьми своего поколения. Это объясняется возрастными особенностями респондентов, которые отнесли себя к украинской национальности – средний возраст этой группы составил 52–53 года.

В отношении национальной белорусской идентичности следует отметить достаточно высокий уровень ассимиляции представителей других национальностей, что свидетельствует об укреплении основ белорусского государства. Однако здесь возникает проблема сохранения и воспроизводства этнических культур поляков, украинцев и других национальностей, проживающих в Беларуси.

Среди представителей различных христианских конфессий наиболее специфичны группы протестантов и православных. Первые характеризуются ориентацией на единство религиозной веры, нравственности и образа жизни, тогда как у вторых преобладает ностальгическая ориентация на «поколение» и «советский народ».

Итак, белорусская национальная идентичность (в широком смысле) представляет собой достаточно устойчивую структуру социокультурных самоопределений жителей Республики Беларусь: ядро – идентичность с социальным кругом; периферия – идентичность с абстрактными сообществами. Одновременно отмечается тенденция повышения значимости национальной (в узком смысле) и религиозной идентичностей.

В отношении этнического самоопределения зафиксирована тенденция к «белорусизации», то есть все большее количество жителей республики относят себя к «белорусам». Это, с одной стороны, свидетельствует о повышении престижа «белоруса» и белорусской государственности, с другой, – угрожает сохранению и воспроизводству культур других национальностей, проживающих в Беларуси.

Литература 1. Бодрийар, Ж.. Символический обмен и смерть. – М., 2000.

EUROPA PRZYSZOCI – JEDNOSTKA W POSZUKIWANIU TOSAMOCI Mirosaw Murat Europa jest pojciem wieloznacznym. Odnosi si do przestrzeni geograficznej, geopolitycznej oraz kulturowej. Upywajcy czas fizyczny, zachodzce zmiany historyczne wykreoway now rzeczywisto europejsk. Wspczesna Europa jest, pomijajc jej wymiar geograficzny, wewntrznie zoon struktur wielkopastwow i wielokulturow, gdzie zachodz procesy zmierzajce do zbudowania wsplnotowej, jednorodnej przestrzeni ekonomiczno – gospodarczej. Powstaj nowe organizmy pastwowe, ktre buduj, czsto in statu nascendi, tosamo swoich spoecznoci. Stan niestabilnej kulturowo – politycznej rzeczywistoci w Europie implikuje potrzeb okrelenia si na nowo wspczesnego europejczyka, ktry znalaz si w sytuacji «tosamociowego pomidzy» (tosamo pomidzy – okreleniem tym nazywam stan, w ktrym trudno jednoznacznie przypisa si dookrelonej rzeczywistoci). Z jednej strony jest, czuje si obywatelem swojego, historycznego lub nowopowstaego pastwa, z drugiej za, jego przestrze aktywnoci egzystencjalnej zaprasza do bycia czonkiem struktur ponadpastwowych, uczestniczenia w wielokulturowej przestrzeni wolnej od lokalnych ogranicze tosamociowych.

Wspczesny europejczyk znalaz si w przewartociowanym wiecie dorobku cywilizacyjnego, ktrego skadowe s opisywane za pomoc tradycyjnego, czsto nieadekwatnego znaczeniowo, zbioru kodw komunikacyjnych. Prowadzi to czsto do pojawiania si poczucia zagubienia, ktre moe wywoa, w wymiarze jednostkowym stan atomizacji, poczucia samotnoci w tumie.

Europa przeomu XX i XXI wieku pozostajc niezmienion przestrzeni geograficzn, jest jednoczenie zrnicowana kulturowo, geopolitycznie, a przede wszystkim gospodarczo. Wszystkie wymienione czynniki wzajemnie si przenikajc implikuj wewntrzne przemiany. Dzieje si to w czasie fizycznym, ale nie pozostaje bez wpywu na «czas spoeczny». Mimo wsplnych korzeni, judaizm, chrzecijastwo, tradycja Grecji i Rzymu, trudno jest mwi o jednorodnoci kulturowej w geoprzestrzeni europejskiej. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele.

Religijny fundament, na ktry naoy si waciwy danej grupie jzyk komunikacji, sprawiy, e zaczy tworzy si zamknite struktury spoeczne [1, s. 70]. Ewoluujc w czasie osigny one stan niezalenoci geopolitycznej w odniesieniu do terytorium i sposobw zarzdzania nim oraz wytworzyy specyficzn wiadomo narodu, szczyccego si wasn histori, tradycj, czsto zmitologizowan, ale prawidowo speniajc rol fundamentu tosamociowego.

Opisany wyej stan rzeczy zosta usankcjonowany wewntrznymi podziaami w onie chrzecijastwa [2, s. 111], co doprowadzio do pojawienia si nowych instytucjonalnych struktur religijnych (reformacja XVI w.). Spowodowao to przemiany w przestrzeni kulturowej.

Spoecznoci zamykay si na dialog kulturowy. Tosamo religijna zacza by wiadectwem przynalenoci spoecznej, a czsto i narodowej. Postpujcy proces komplikowania si dogmatu religijnego doprowadzi do, na pocztku zamknitej tosamoci religijnej (Zamknit tosamo religijn okrelam jako bezrefleksyjne jednostkowe i spoeczne uczestniczenie w przestrzeni sacrum), a w konsekwencji wywoa proces sekularyzacji (sekularyzacj rozumi jako stan psychicznej obojtnoci religijnej). Postaw religijnej obojtnoci pochodn nierozumienia, w czym czowiek uczestniczy.

Przemiany w przestrzeni kulturowej i spoecznej przenikaj si ze zmianami dokonujcymi si w obszarze ycia politycznego, ekonomicznego i gospodarczego. Politycy w dobie postpujcej wspzalenoci struktur geopolitycznych, robi wszystko, aby reprezentowane przez nich pastwa zapewniay swoim czonkom poczucie stabiloci egzystencjalnej oraz bezpieczestwa w komplikujcym si wiecie. Zabiegi te czsto niestety okazuj si deniem do osignicia doranych celw politycznych [3], ale to one kreuj wspczesno i s fundamentem, na ktrym bdzie budowana przyszo Europy. Jaka bdzie Europa przyszoci Procesy obecne w geopolitycznej przestrzeni zwanej Europ zachodz na wielu paszczyznach, a ich dynamika jest zrnicowana. Rozwj cywilizacyjny, postpujca eksploracja wiata sprawiaj, e przestaje by on zagadkowy. Wszystko mona pozna, zrozumie, podporzdkowa sobie. Ale czy warto Czy wysiek, nawet pomniejszony uyciem cywilizacyjnych wytworw, zapeni pustk egzystencjaln Jeeli nie ma pewnoci odniesienia sukcesu w konsekwencji podjtych dziaa, to moe lepiej pozosta w bezruchu i rozkoszowa si zaspokajaniem fizjologicznych potrzeb Egzystencja konsumpcji prowadzi do bezrefleksyjnego uczestnictwa w wycigu szczurw. Problem jednak polega na tym, e wspczesny konsument nie wie, w czym uczestniczy, a przede wszystkim, dokd biegnie Stan bycia samotnym w tumie konsumentw, rodzi potrzeb posiadania coraz to nowych rzeczy. Sprawia, e nie buduje si relacji midzyludzkich tylko relacje midzy rzeczami. Prowadzi to do zakamania rozumienia roli podstawowych instytucji spoecznych, ktre s punktami odniesienia organizujcymi postpowanie jednostkowe i relacje wewntrzgrupowe.

Podstawow instytucj z jak spotyka si czowiek, i ktra stanowi fundament organizacji ycia spoecznego jest rodzina. To z rodziny wynosi on baga dowiadcze i w niej jest wyposaany w zbir kodw komunikacyjnych pozwalajcych odnale si w strukturach spoecznych [4]. Rodzina wprowadza swoich czonkw w wiat wartoci, ktre bd motorem ich codziennych dziaa [5]. W niej czowiek zapoznaje si z obrazem wiata i uczy si rozumie jego skadowe [6, s. 256]. Wspczesna Europa jest przestrzeni, gdzie mamy do czynienia z kryzysem rodziny [7]. Jest on pocztkiem pniejszej niechci do wszystkich spotkanych w yciu struktur spoecznych. I chocia w europejskiej geoprzestrzeni nastpuje wzrost obywateli Europy [8, s. 245] cokolwiek by to nie znaczyo. Nie wiadomo tylko, czy jest to pochodne rozumieniu przestrzeni, do ktrej przynaleno si deklaruje z caym wachlarzem obowizkw, czy deklaracja jest pochodn «wessaniu» w przestrze europejsk, sztucznie wykreowan i zuniformizowan.

Co mogo doprowadzi do rezygnacji z poczucia przynalenoci do pastwa narodowego i jego historycznej tradycji Czy wspczesny europejczyk, to przede wszystkim konsument sztucznej, medialnej rzeczywistoci, ktra zwalnia go z potrzeby wysiku poznawczego na rzecz przedstawienia gotowych rozwiza w przestrzeni kultury ( wielokulturowoci) i polityki [9].

Przedstawiony wyej stan rzeczy jest wynikiem aksjologicznej pustki, ktra doprowadzia do odebrania mandatu zaufania instytucjom i organizacjom unifikujc jednoczenie potrzeby jednostkowe. Dzisiaj w bogatej Europie mie to by, nie wane gdzie si mieszka. Przestrze «szengen» uwalnia i kulturowo uniformizuje. Pamita jednak trzeba, e Europa jest przestrzeni, gdzie oprcz wewntrznych przemian dokonuj si zmiany wywoane migracj zarobkow, ktra pociga za sob dyfuzj kulturow. Migranci «za chlebem», tworz getta odmiennoci kulturowej.

Pojawiaj si pogranicza kulturowe, ktre s miejscem przenikania nowych wzorw. Czy jest to pocztek unifikacji kulturowej, dokonujcej si na terenie wielokulturowej Europy [10, s. 35–47].

Czy «syty europejczyk» jest zainteresowany pokojowym wspbyciem z przedstawicielami innych, obcych kultur [11, s. 7–9]. Czy dojdzie do wykulturowienia Europy A moe wzronie liczba zachowa o charakterze szowinistycznym, ktre zostan nazwane wspczesnym patriotyzmem Cytaty 1. Slodika, A. Inkulturcia v histrii a v ivote Vchodnch cirkv // Theologos. – 2007. – № 1.

2. Banaszak, M. Historia Kocioa Katolickiego t.II, Warszawa 1978, s. 111.

3. Sawa-Czajka, E. System polityczny RP 1989 – 2010. – Krasnystaw, 2010. – S. 57–72.

4. Dudek, M. [red.] Terapia rodzin w wietle wybranych koncepcji teoretycznych // Dudek M. Wsparcie spoeczne rodzin dysfunkcyjnych – Toru, 2009.

5. Slodikov, M. Pouitie literatry v procese vuby etickej vchovy. – Preov, 2008. – S. 50–80.

6. Murat, M. Media a psychomanipulacja – zagubieni w aksjologicznej pustce // Nove nabozenske hnutia, sekty a alternativna spiritualita v kontexte postmoderny, red. Kardis K., Kardis M. – Presov, 2010.

7. Dudek, M. Funkcjonowanie sytemu rodziny w sytuacji wyjazdw zarobkowych rodzicw za granic // Kadon, B. [red.] Diagnostyka i rozwizywanie problemw psychospoecznych dzieci modziey. – Warszawa, 2009. – S. 189–198.

8. Rifkin, J. Europejskie marzenie. – Warszawa, 2005.

9. Sawa-Czajka, E. Mediatyzacja polityki – polskie dowiadczenia // Konteksty dziennikarstwa, red. SawaCzajka E. – Kielce, 2010. – S. 23–29.

10. Slodika, A. Vznam vchodnej tradcie v nuke Jna Pavla II. – Preov, 2005.

11. Slodika, A. Staroorientlne ortodoxn cirkvi. – Pozna, 2009.

ПРОБЛЕМЫ НАЦИОНАЛЬНО-КУЛЬТУРНОЙ ИДЕНТИЧНОСТИ В.А. Зеленевский «Белорусы – третий народ русского корня» Максим Богданович В настоящее время молодая белорусская государственность находится в состоянии поиска своей культурной парадигмы, своей идеологии и стабильной национальнокультурной идентичности; в основе таковой может и должно быть собственное и, несомненно, значимое историческое достоинство. И это бесспорно. Вероятно, прав ученый из СанктПетербурга Р.Б. Жданович (белорус по национальности): «Отсутствие достоинства исторического – влечет исчезновение этнической солидарности днесь». Этническая же солидарность, в свою очередь, есть основное необходимое – хотя в целом и недостаточное – условие для стабильности и прогрессивного развития всякого общества, стало быть и белорусского.

В выделенной формуле как в капле воды отражаются наши противоречия в понимании собственного исторического прошлого, а значит – фундаментальных оснований нынешней национально-культурной идентичности.

Pages:     | 1 |   ...   | 76 | 77 || 79 | 80 |   ...   | 155 |



© 2011 www.dissers.ru - «Бесплатная электронная библиотека»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.