WWW.DISSERS.RU

БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА

   Добро пожаловать!

Pages:     | 1 |   ...   | 75 | 76 || 78 | 79 |   ...   | 155 |

Этот почти гордиев узел «завязан вследствие объективного противоречия между евразийской субцивилизационной «почвой» и европейской культурной «солью» России. Он предполагает осознанный выбор не между утопией и реальностью, а между разными по объему и смыслу содержанием и сущностью, тенденциями и их вектором. Включая в себя Азию, Россия сопричастна к ней, способна к ее пониманию именно как Европа. Как культурный субъект, Россия – да простят игру слов – не азиатская, а европейская Евразия (см.: [21] [22]).

В конечном счете, наш общий с Россией выбор – европейский по всем основаниям – историко-культурным, геополитическим и геоэкономическим. Но это выбор не пользу «растворения» в Евросоюзе, а при условии сохранения национального суверенитета, шире – выбор модели «Европы отечеств». Однако такой курс далек от автоматизма и требует политики в русле концептуально выверенного и прагматически последовательного курса.

В условиях многотрудного взаимодействия Минска с ЕвроЗападом и ЕвроВостоком, прежде всего с Москвой, но и также и другими государствами СНГ, найти искомый modus vivendi – это одновременно мудрость и искусство сопряжения противоположностей.

Какова концептуально-стратетическая ориентация Беларуси вследствие такого исторического выбора Ответить на этот вопрос можно как в метафорческом, так и рациональном ключе.

В первом варианте поучительно поведение… ежей в Аппалачских горах. Их образ жизни чередуется от индивидуального до группового: утром каждый из них по-своему устремляется настречу жаркому солнцу, а к ночи они собираются вместе. Вначале тесно примыкая друг к другу, они колются острыми иглами, но затем, несколько отдаляясь, выбирают такую меру взаимодействия, чтобы осохранить общее тепло и вместе с тем остаться в безопасности.

В рациональной интерпретации лоцией внешнеполитического курса Беларуси является программное положение Президента Александра Лукашенко: «Мы выбираем не Восток и Запад или же Восток или Запад – мы выбираем Беларусь, которая в силу экономики, в силу истории, в силу географии, в силу культуры и менталитета будет и на Востоке, и на Западе» [23].

Такая ориентация инициирует ее выражение в терминах пограничья, моста, ворот, контактной зоны. На наш взгляд, суть проблемы может быть адекватно выражена смыслотермином «фронтир». Этимологически фронтир восходит к англ. frontier – «граница», а исторически – к концепции фронтира как «пограничья» между цивилизацией и «варварским» миром. Эволюция содержания этого термина позволяет ввести его в научный дискурс как одну из смыслообразующих геософских идей. В отличие от границы и во многом – в противоположность ей, фронтир – это противоречивое сочетание различных практик, во взаимодействии которых, в конечном счете, все более отчетливо кристаллизуется определенный и доступный геософскому вектор – в определенном конкретно-историческом хронотопе. Осознание этой объективной тенденции требует времени, начиная от интеллектуального и ментального труда «воспоминаний о будущем» – не «западном» и не «восточном», а автохтонном – и актуализируясь не в привычно «многовекторной», а в двуединой среднеевропейской (ориентированной на синтез ЕвроЗапада и ЕвроВостока) политике нашего государства. Его миссия – вместе с гражданским обществом обновить первородные традиции и прийти от белорусского «народа в себе к народу «для себя» [24] [25] [26].

Работа подготовлена при поддержке Белорусского республиканского фонда фундаментальных исследований, договор № Г10РП–002 от 15.04.2010 г.

Литература 1. Ницше, Ф. Сочинения в 2 кн. – Кн. 2. – М., 1990.

2. История философии в кратком изложении / Пер. с чешского. – М., 1994.

3. В.И. Ленин о литературе и искусстве. – М, 1976.

4. Левяш, И.Я. Беларусь: два года независимости (в соавт.). – Минск, 1993.

5. Levyash I. Chernobyl in the Context of the Movement for Sovereignty in the Ukraine and Belorussia // Environmental policy review. -Vol. 5. – No. 1. – Jerusalem, 1991. – P. 37–45.

6. Восточная Европа: политический и социокультурный выбор. Материалы Межд. научно-практ.

конф. /под ред. И.Я. Левяша. – Минск, 1994.

7. Левяш, И.Я. Средняя Европа: структура и геополитический выбор // Полис. – 1995. – С. 58–67.

8. Левяш, И.Я. Логос фронтиров христианской Европы // Drogi i rozdroza kultury chrzesciansriey Europy. – Czestochowa, 2003. – P. 71–78.

9. Бенхабиб, С. Притязания культуры. – М., 2003.

10. Беларуска-нямецкае грамадска-культурнае узаемадзеянне: гiсторыя, сучаснасць, перспектывы.

Мiжнар. «круглый стол». – Минск, 1996.

11. Кожедуб, А. «Власть и вольность в руках своих имеем» // Литературная газета. – 29.10–4.11.2008.

12. Риер, Я. Цивилизации средневековой Европы // Вестник Европы. – М., 2006. – Т. ХIХ-ХХ. – С. 165–187.

13. Любавский, М. Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно. – М., 1915.

14. Левяш, И.Я. Субъектность Республики Беларусь как нации-государства // Studia spolecznopolityczne. – Rzeszow, 2007. – S. 23–31.

15. Абэ, К. Вошедшие в ковчег // Иностранная литература. – М., 1989. – № 12. – C. 153–178.

16. Соловей, В. Риск социального самоослепления // Литературная газета. – 02–08.07.2008.

17. Новости из Беларуси от Хартии’97 [Электронный ресурс]. – Режим доступа:

http://www.charter97.org/ ru/ news/ 2008/ 4/ 26/ 6155. – Дата доступа: 01.06.2011.

18. Шпенглер, О. Закат Европы. Том 1. – Новосибирск, 1993.

19. Левяш, И.Я. Дилемма «расширение / объединение» Европы // «Европа». Журнал Польского института международных дел. – 2006. – № 3 (20). – С. 29–60.

20. Пушкин, А.С. Собрание сочинений. – Т.6. – М., 1976.

21. Левяш, И.Я. Единая или триединая Европа (традиционная и инновационная парадигмы) // Социально-гуманитарные знания. М., 1999. – № 3. – С. 9–22. Левяш, И.Я. Россия в ХХI веке: Между роком геополитики и императивом глобализации // Россия в современном мире. – М., 2005. – № 2. – С. 53–76.

23. Лукашенко, А.Г. Внешняя политика Республики Беларусь в новом мире: доклад на совещании с руководителями загранучреждений // «СБ – Беларусь сегодня». – 23.07.2004.

24. Левяш, И.Я. Белорусская идея: в поисках идентичности // Беларусская думка. – 2001. – № 11. – С. 22–38.

25. Левяш, И.Я. Беларусь между Европой и Евразией: геософская проблема идентичности // Мировоззренческие и философско-методологические основания инновационного развития современного общества: Беларусь, регион, мир. – Минск, 2008. – С. 469–475.

26. Левяш, И.Я. От народа «в себе» к народу «для себя» // Беларуская думка. – 2010. – № 8. – С. 76– 83.

БЕЛАРУСКАЯ ІДЭНТЫЧНАСЦЬ У КАНТЭКСЦЕ СУЧАСНАГА МІЖКУЛЬТУРНАГА ДЫЯЛОГУ Л.М. Уладыкоўская Пытанне пра сутнасць беларускай філасофіі цесна звязана з пытаннем нацыянальнай ідэнтычнасці, якая адлюстроўвае стан і характар першай.

Беларуская ідэнтычнасць як нацыянальная тоеснасць і нацыянальнае ўвасабленне выступае адначасова і нацыянальнай каштоўнасцю, і ўмовай грамадскай салідарнасці, а таксама культурнага развіцця і дзяржаўнага будаўніцтва ў цэлым. Слабасць беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці на фоне разнастайнасці і шматлікасці яе ўзаемавыключальных версій (заходнерусізм, тутэйшасць, ідэнтычнасці савецкая, нацыянальна-адраджэнская, еўрапейская і інш.) тлумачыцца самымі разнастайнымі фактарамі: культурнай і моўнай разнароднасцю, доўгім знаходжаннем у адной дзяржаве спачатку з Польшчай, потым з Расіяй, перыферыйнасцю беларускай сітуацыі ў дачыненні да еўрапейскай мадэрнасці [1] і інш. Вынікам канфлікту ідэнтычнасцей, узмоцненага недастатковай адкрытай грамадскай дыскусіяй па гэтым пытанні, з’яўляецца адсутнасць належнай нацыянальнай кансалідацыі і грамадскай згоды.

Пашырэнне і ўмацаванне беларускай ідэнтычнасці звязана з неабходнасцю пераадолення цэлай сістэмы негатыўных сацыякультурных стэрэатыпаў, сярод якіх можна назваць наступныя:

– трактоўка гісторыі беларускага народа аж да снняшняга дня ажыццяўляецца ў значнай ступені ў рэчышчы савецкіх падыходаў, у ментальных межах савецкага мінулага, між тым як гэта не адпавядае сучаснаму мысленню, параджае перыферыйнае, правінцыйнае светаўспрыманне, а таксама не адпавядае аб’ектыўным гістарычным ведам;

– не пераасэнсаваны вытокі паходжання беларускай нацыі і не ўдакладнены сэнс нацыянальных каштоўнасцей; парушаецца прынцып непарыўнасці, пераемнасці беларускай гісторыі;

– недастаткова прапагандуюцца ў грамадстве шляхам асветніцай працы нацыянальныя беларускія міфы;

– недаацэненая гістарычная роля беларускай шляхты як грамадска-культурнай сілы;

– каланіяльнае мысленне з яго комплексам непаўнацэннасці сілкуе псеўдабеларускае выхаванне, якое ажно да снняшняга дня паслугуецца вобразамі беларуса як мужыка ў лапцях, прыгнечанага ўсімі магчымымі сацыяльнымі бедамі і няшчасцямі, між тым нацыянальнымі героямі павінны быць палітыкі, палкаводцы, мысліцелі, навукоўцы, грамадскія дзеячы і т.п.;

– не прасоўваюцца геапалітычныя брэнды, шырока выкарыстоўваюцца паняцці Еўразіі і маста паміж Усходам і Захадам ў дачыненні да Беларусі;

– не прыняты Закон аб абароне беларускай мовы і не ўстаноўленыя нормы рэгулявання моўнай сітуацыі, прынятыя ва ўсіх суверэнных дзяржавах.

Між тым нацыянальная ідэнтычнасць поруч з беларускай моваю, культурнай самабытнасцю, высокім узроўнем і запатрабаванасцю грамадствам прафесійнай і народнай мастацкай культуры, гуманітарнай бяспекай не толькі дае магчымасць народу захаваць сваю духоўную сутнасць у сучасным свеце глабальных трансфармацый, але і забяспечвае канструктыўную ўключанасць уласнай культуры ў сусветны культурны працэс, без якога культура ў снняшнім свеце непазбежна пераўтвараецца ў правінцыйную.

Калі рэалізацыя ідэі мультыкультуралізму сутыкаецца з нарастаннем крызісных з’яў, у чым адкрыта прызнаюцца кіраўнікі еўрапейскі дзяржаў (так, Прэзідэнт Францыі Нікаля Сарказі заявіў 10 лютага, што палітыка мультыкультуралізму па сутнасці правалілася; гэтаму папярэднічалі аналагічныя выступленні прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Дэвіда Кэмерона і канцлера Германіі Ангелы Меркель), то «міжкультурны дыялог» застаецца адным з самых папулярных паняццяў у сучасным свеце. Ён уключае ў сябе не толькі адпаведны тып узаемадзеяння культур, але дыялог розных груп людзей з уласцівымі ім поглядамі і перакананнямі, а таксама само права на існаванне адрознага, інакшага. Міжкультурны дыялог – гэта такі адкрыты і пачцівы абмен думкамі, які вядзе да глыбейшага разумення і ўспрымання іншых, а значыць, да мірнага, бесканфліктнага вырашэння самых розных пытанняў і праблем, служыць асновай дэмакратычнай манеры міжнароднага камунікавання.

Міжкультурны дыялог прадугледжвае існаванне роўных магчымасцей, у тым ліку роўную годнасць, добраахвотныя абавязкі, адкрытае мысленне, гатоўнасць улічваць агульнае і адрознае, хаця б мінімальныя веды адзін пра аднаго, здольнасць знайсці агульную мову для разумення адрозненняў і павагі да іх.

Дыялог паміж культурамі як фундаментальная мадэль дэмакратычнай камунікацыі, якая супрацьстаіць насіллю і вучыць жыць мірна і канструктыўна ў полікультурным свеце, служыць інструментам дасягнення кансенсусу і недапушчэння канфліктаў дзякуючы павазе да чалавечай асобы і любым праявам яе творчай ініцыятывы. Міжкультурны дыялог садзейнічае грамадскай салідарнасці, талеранцыі, н не дапускае распаўсюджвання фанатызму, ізаляванасці, здатных прывесці да здзічэння цэлых народаў.

Актуальнасць сцверджання ў Беларусі каштоўнасці ўзаемадзеяння на аснове ўзаемапавагі заключаецца ў тым, што гэта дазваляе забяспечыць магчымасць рэалізацыі інтэгральнай функцыі беларускай культуры і нацыянальнай ідэнтычнасці з вырашэннем задач па дэмакратызацыі сучаснага грамадства.

Сння беларуская філасофія, гуманітарная навука і сацыяльная практыка маюць патрэбу ў такіх даследаваннях, у якіх бы комплексна, з шырокім ахопам матэрыялу па трох глыбінных блоках праблем – беларуская культура і нацыянальная ідэнтычнасць, міжкультурны дыялог, глабалізацыя, – а таксама ў рэчышчы беларускай культурнай традыцыі былі б асэнсаваны вызначальныя напрамкі ўсяго сацыякультурнага развіцця беларускай нацыі ў сучасным свеце.

Літаратура 1. Бобков, И. Генеалогия беларуской идеи // Беларусь превыше всего! (О национальной беларуской идее); составление, перевод, научное редактирование А.Е. Тараса. – Смоленск: Посох, 2011. – С. 62– 100.

НАЦИОНАЛЬНАЯ БЕЛОРУССКАЯ ИДЕНТИЧНОСТЬ В УСЛОВИЯХ ВИРТУАЛИЗАЦИИ СОЦИАЛЬНОГО ПРОСТРАНСТВА И.В. Лашук На смену теорий глобализации, возникших в конце ХХ века, приходит на современном этапе дискурс виртуализации. Отправным пунктом для большинства теоретиков, оперирующих различением реального и виртуального, явилось создание концепции «упадка реальности» Ж. Бодрийара [1]. Он первым стал использовать метафору виртуальности при описании современных социальных процессов. На базе различения «реальное – виртуальное» были созданы теоретические модели общественных изменений.

Виртуализация понимается как любое замещение реальности ее симуляцией (образом) – не обязательно с помощью компьютерной техники, но обязательно с применением логики виртуальной реальности. Определение социальных феноменов с помощью понятия «виртуальность» уместно тогда, когда конкуренция образов замещает конкуренцию институционально определенных действий – экономических, политических и др. В этих условиях коллективная идентичность носит символический характер, не привязана к территориальным, географическим характеристикам. Национальная идентичность (в широком смысле) носит множественный характер и распадается на множество социокультурных идентификаций.

Под социокультурной идентификацией мы понимаем осознание индивидом своей принадлежности к какому-либо сообществу – реальному или воображаемому. В последнем случае речь идет об идеальной модели, которая функционирует в культуре только благодаря своим носителям, т.е. данное сообщество существует лишь в той степени, в какой воображается людьми. Эмпирическим индикатором социокультурных идентичностей является список из 19 позиций в формулировке «Как часто Вы ощущаете близость с разными группами людей, с теми о ком Вы могли бы сказать «Это – мы»».

Pages:     | 1 |   ...   | 75 | 76 || 78 | 79 |   ...   | 155 |



© 2011 www.dissers.ru - «Бесплатная электронная библиотека»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.