WWW.DISSERS.RU

БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА

   Добро пожаловать!

Pages:     | 1 |   ...   | 5 | 6 || 8 | 9 |   ...   | 155 |

Нужны личности, нужно новое качество философского мышления, нужен акцент на проблематичность, концептуальность, методологическую ясность. И нет никакой необходимости «вязать» руки непонятной «актуальностью», новой формой ангажированности. Кто и как определил эту самую актуальность, непонятно, зато ясно иное: абсолютизация нашей собственной провинциальности не даст оснований для движения вперед.

ЗААХВОЧВАЮЧЫ ДА ФІЛАСОФІІ, ЗААХВОЧВАЕМ ДА ТВОРЧАСЦІ Анджэй Гаральскі Разгледзім праблему творчасці праз прызму трох падставовых пытанняў.

– акажацца, так мы мяркуем, заахвочванне да іх пастаноўкі сць – альбо можа стацца – заахвочваннем да творчасці.

1. Пачнем ад пытання:

Чаму варта імкнуцца да творчасці – адкажам:

Да творчасці варта імкнуцца, бо яна ачалавечвае тых, хто да яе звяртаецца і ўвасабляе ў рэчаіснасць.

Заўважым: уласна дзякуючы й асягаем сутнасць таго, што робіць нас людзьмі – творчае здзяйсненне сць пацвярджэннем і развіццм ужо увасобленай чалавечнасці, перанясеннем яе ў новы абшар, адкрыццм таго, што заставалася няўгледжаным, хаця і было вартым залучэння ў спадчыну чалавецтва.

Дадамо і наступнае: да творчасці варта імкнуцца, бо творчасць сць часткаю боскага.

– сапраўды: творчасць выступае як крыніца, і можа як пачатак боскага – той, хто творыць, адначасова і змяняе і ўтварае свет, уносіць у яго новыя вартасці, а тыя, што ўжо існуюць, паглыбляе і пашырае.

Заўважым таксама, што ў цяжкія хвіліны творчасць бывае (і сць) пажаданая і неабходная.

Асабліва выразна бачная надзвычайнасць творчага чыну ў моманты пералому, г.зн.

тады, калі чалавецтва пераходзіць ад аднаго стану да іншага, знаходзячы новыя формы і вырашэнні для супольнага існавання, альбо калі прымае новыя выклікі, шукае светы яшчэ незнамыя, нявывучаныя, але якія ў той жа час утрымліваюць новыя значныя і высокія магчымасці.

Мае такасама значэнне тое, што творчасць добра рыхтуе да нязведанага і таго, што гэта нязведанае нясе з сабой.

Гэта становіцца асабліва ясным ў цяжкія хвіліны, калі мы вымушаныя даваць рады новым пагрозам, распазнаваць іх і вытворваць сродкі супрацьдзеяння, інструменты абароны, а таксама дарэчна і эфектыўна гэтыя сродкі ўжываць.

Як гэта адбываецца ў выпадку нашага панавання над прыродай, што пераўтвараецца – не без цяжкасцяў і праблемаў – у братэрскае суіснаванне, на роўных і ўніверсальных прынцыпах.

Урэшце аспект онтычны: творчасць закараняе нас – трывала і пэўна – у свеце, гарманізуе існаванне і су-існаванне, пагружае адзінкі і супольнасці ў поўніцу су-светаў прыроды, культур, традыцый, перакананняў, памкненняў і чынаў.

2. Наступная рэч:

Што мы набываем дзякуючы творчасці А вось жа ўсялякая добра і напоўніцу зрэалізаваная творчасць дае ў прыватнасці:

– месцы свабоды;

– смеласць прымаць выклікі жыцця;

– мудрасць, што паўстае са здзяйсненняў;

– горкае, але істотнае ўсведамленне межаў магчымага;

– рэалізацыю дадзенага нам патэнцыялу, як асабістага, так і агульнакультурнага;

– прыняцц свайго наканавання і з ім згоду;

– радасць, вялікую і ўсеахопную радасць існавання;

– пацверджанне вартасцяў.

Бо сапраўды – ўвасабляючы творчае здзяйсненне, творца ўступае ў terra incognita, у прастору не толькі недаследаваную, прынамсі ў істотнай свай частцы, але таксама нават напоўніцу неразведаную, такую, у якой пануе не толькі нязбытная неабходнасць, але і новыя шансы і магчымасці, на прасторы якой можа паўстаць тое, што ў іншых су-светах немажліва, прынамсі ў свай поўніцы, а значыць і ў свай свабодзе.

А гэта сць вартасцю важкай і нялгка асягальнай.

Перажыванне свабоды існавання спрыяе адвазе і смеласці ў прыняцці выклікаў, якіх звычайна і жыцц і лс нам не ашчаджаюць. А выклікі гэтыя прымаць трэба, хаця б дзеля таго, што само існаванне сць адмысловым, звернутым да сябе самога (а значыць і да нашага жыцця), выклікам.

Адоленне перашкодаў, эфектыўнасць дзеянняў і дасягненняў, трываласць памкненняў – ус гэта ўздымае чалавечае існаванне, робіць яго заўважным, надае бляск, пакідае зерні сатысфакцыі і праўдзівага гонару. А гэтага – прызнаем – прагне кожны і рознымі спосабамі да гэтага імкнецца.

Шлях, які вядзе нас у творчасць, захапляе такім чынам свай прыгажосцю і нязвыкласцю.

– варта пастарацца, каб па яму пайсці.

Не ўс, аднак, бывае спрыяльным. Ёсць хвіліны разладу, моманты сумневаў, перыяды няверы ў мажлівасці, надмерная – часамі – ўражлівасць на няўдачы. Але ўс гэта разам дае нам аднак важны капітал – запас досведу, мудрасць, што паўстае са здзейсненага. А тое, што здзейснена творчым чынам, становіцца для такой мудрасці не толькі будаўнічым матэрыялам, але і падмуркам, асновай канструкцыі.

Быць мудрым варта. А часам нават і патрэбна.

Напрыклад тады, калі дасягаем мяжы магчымага, калі здзяйненне сутыкае нас з немагчымасцю і мы вымушаны зазнаць смак паразы.

Параза не сць аднак канцом дарогі, хутчэй яе непазбежнай часткай. Пры гэтым часткай важнай, такой, што дае нам магчымасць праўдзіва ацаніць здзейсненае, асягнуць мяжу дасягненняў.

Усведамленне абмежаванняў можа быць балючым, аднак сведчыць пра даспеласць і розум. А творчасць сць дзеля гэтага выдатным інструментам.

Які служыць адначасова і сродкам для ўмелага распазнання і рэалізацыі патэнцыялу здольнасцяў, рэсурсу талентаў, і магчымасцю такой рэалізацыі.

Частка з іх стаецца рэалізавана, рэшта – часта пераважная – застаецца ў сферы магчымасці альбо не да канца даведзеных здзяйсненняў. Усведамленне гэтага бывае нялгкім, аднак трэба гэта прыняць і з гэтым пагадзіцца.

Бо лепей ведаць, чым заставацца ў свеце мрояў, лепей пагадзіцца з наканаваным нам прызначэннем, і прыняць яго, чым застацца ў магчыма і прыгожай, але непраўдзівай уяве, у каралеўствах і княствах ілюзіі.

Цвяроза і адэкватна ўспрымаючы рэчаіснае, заклікаем да сябе ўдачу.

Ёсць аднак і светлыя бакі жыцця. Тыя, што дораць пачуцц радасці.

А творчасць і ўтрымоўвае ў сабе радасць. Пры гэтым той яе асаблівы гатунак, які шляхетна вырозніваецца ад іншых формаў весялосці, – радасць існавання.

Існавання поўнага, сапраўды чалавечага, а часткова нават нябснага.

Інавання дзякуючы творчасці і праз творчасць. Існавання дзеля творчасці і тварэння.

У гэтым існаванні творца знаходзіць сваю вартасць, свой сэнс і сваю сутнасць.

Трывалую і ўвесь час новую.

3. І трэцяе пытанне:

Якія далягляды адкрывае для нас творчасць Як гэа можна было зразумець рэфлексія над сутнасцю творчасці пераконвае, што гэтымі рубежамі сць перадусім і звычайна – здзяйсненне вартасцяў;

– удзел у культуры і гісторыі;

– набыцц майстэрства;

– прадбачанне;

– сапраўдны дыялог з мінулым;

– дзейснае кшталтаванне рэальнасці;

– пераадоленне памылак;

– павага да адрознасці;

– шырокае і цэласнае бачанне рэчаў, і ў той жа час пранікннае;

– набыванне мудрасці;

– задума, рэфлексія, сінтэз;

– трываласць следу;

– увасобленая чалавечасць.

4. Гэта не так ўжо і мала, а значыць варта думаць пра творчасць і варта звяртацца да творчасці.

Будзем гэта рабіць! Хаця б дзеля таго, каб застацца ў згодзе з думкай, што высноўваеца з канцавых фрагментаў Protreptikos Арыстотэля:

Такім чынам мы павінны альбо займацца філасофіяй і тварэннем, альбо развітацца з жыццм і адысці з гэтага свету, бо ўс іншае сць нявартым.

МЕЖДИСЦИПЛИНАРНЫЙ СТАТУС СОВРЕМЕННЫХ СОЦИАЛЬНОГУМАНИТАРНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ Я.С. Яскевич Ретроспективный взгляд на технологию и технологическую революцию позволяет вести разговор об этом феномене чуть ли не с эпохи цивилизационного становления человечества. Методологическое же осмысление технологии как специфического явления формируется в конце XIX – начале XX в. В современных условиях методологический ракурс исследования технологии важен с точки зрения выявления возможностей управления технологией и обретения свободы в условиях массированной технологической детерминированности человеческого бытия, целенаправленного воздействия на технологические процессы, человеческую деятельность, социальные институты, ориентируясь на моральные ценности, ибо в современных условиях социально-гуманитарные технологии СГТ, как подчеркивает Б.Г. Юдин, используются для манипуляции, «промывания мозгов», порою подавления, насилия и в то же время расширения пространства свободы. Наряду с проблемами выживаемости человечества, экологической выживаемости и безопасности, сегодня проблема сохранения целостности личности, ее самодостаточности и самоидентификации становится одной из глобальных проблем современности.

Технологии не могут быть вне техники. Хайдеггер называл технику главной силой современной эпохи и считал, что ее существо – «постав» (gestell) – состоит в установке выводить все действительное из поставляющего производства. Все сущее опредмечивается для поставляющего производства, втягивается в техническое распоряжение. Человек изначально сам стоит внутри сферы «постава», поэтому «постав» правит и человеком. Захваченный «поставом» человек упускает себя, не может встретиться с самим собой и услышать голос бытия. Вся наша цивилизация работает на «постав», т.е. осуществляется в форме воспроизводства технологических цепочек и процессов. Сегодня мы все чаще говорим об абсурдности современной технологии, о необходимости придания гуманистического вектора современным технологиям – и естественнонаучным и социально-гуманитарным.

В современных условиях объектом естественнонаучных и СГТ становится человек в трех своих измерениях – тела, души, духа. Феномен человека, выражающий природные основы человека, жизненно необходимую связь человека и природы, его особенности как биологического вида, вместе с такими исключительно человеческими чувствами и состояниями как стыд, страх, плач, страдание, эрос требует радикального переосмысления в контексте динамично развивающихся биотехнологий, трансплантации органов, изучения генома человека. Фантастический модульный принцип в прогнозе Э. Тоффлера частично реализуется уже сегодня, не нарушая целостности тела при систематической замене некоторых частей – модулей. Тело освобождается от предопределенности, идентичность может меняться в зависимости от контекста и ситуации, молодость сохраняется, благодаря возможностям современной медицины, т.е. происходит реальная трансформация биологических оснований человека, «метафизики тела».

Экзистенциальная проекция бытия человека, акцентирующая уникальные, индивидуально-личностные свойства и характеристики, связанные в философской традиции с пониманием души человека, в современных условиях маркетизации духовных ценностей, унификации социальных, экономических и межличностных отношений, экспансии потребительских интересов претерпевает мощное воздействие социально-гуманитарных технологий, социальных матриц и программ по формированию соответствующих императиво технократического общества. Сегодня и царство духа как система высших ценностей, сфера культуры с ее нормами, идеалами, смыслами акцентируя объективную значимость своего содержания, разумность, социальность, общезначимость, также не остается безучастным к современным социальным манипуляциям, порою далеким от нравственных идеалов.

Подобно концептуальной модели технократии, в рамках которой человек выступает как пассивный объект манипуляции, в социально-гуманитарных технологиях отдельный субъект или социальный организм также порою выступают как объекты манипулирования посредством использования научно-технического и иного знания, рационализации политики, власти знания и информации, предельно рассчитанных шагов и их точного «инженерного» исполнения, использования изощренных методов манипулирования, подобных НЛП. Социальные технологии нацелены на создание заведомо оптимальных социальных структур, запланированных и сконструированных методов социальной инженерии, проектирования новых социальных институтов, их перестройки и управления ими.

Социально-гуманитарные технологии – практико-ориентированное междисциплинарное социальное знание, направленное на создание и изменение организационных структур, управление социальным поведением людей, а также система методов и приемов решения задач по достижению целей в процессе социального планирования и социального проектирования. Как собирательный термин, в более широком смысле, социальные технологии включают в себя самые разнообразные, специализированные виды технологий, разрабатываемые в производственной, социально-экономической, политической, образовательной и других сферах.

Как правило, социальные технологии не претендуют на осуществление глобальных социальных проектов, а ограничиваются решением частных специализированных задач: в производственной и социальной сферах – в целях повышения производительности труда, совершенствования управления и руководства, оптимизации психологического климата в коллективе и т.д.; в политической сфере – при актуализации и повышении действенности политической рекламы, политического менеджмента, политического маркетинга и т.п.; в избирательных технологиях – разработка механизмов воздействия на сознание избирателей, работа над имиджем кандидатов, оптимизация воздействия средств массовой информации; в образовательных технологиях – механизмы формирования мировоззренческих ценностей, тренингов памяти, скорочтения, психологической адаптации, профессиональной ориентации и т.д.

В целом, общество и историю невозможно спланировать и задать однозначный вектор проектирования, но планировать развитие отдельных социальных институтов, разрабатывать различные виды специальных технологий необходимо, ибо только посредством рационально обоснованных, ценностно-ориентированных технологий и социальной инженерии (деятельности по проектированию, конструированию, созданию и изменению организационных структур и социальных институтов), путем постепенных реформ и демократического воздействия на экономику, политику, образование можно достичь лучшего устройства мира.

В этом процессе теснейшим образом взаимосвязаны наука и политика, наука и власть, наука и психология, реализуется наряду с мировоззренческой, производственная функция науки, когда она, начиная с XIX в., становится убедительной производственной силой в широком смысле этого слова, внедряясь в производство, экономику, политику и другие сферы.

Pages:     | 1 |   ...   | 5 | 6 || 8 | 9 |   ...   | 155 |



© 2011 www.dissers.ru - «Бесплатная электронная библиотека»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.