WWW.DISSERS.RU

БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА

   Добро пожаловать!

Pages:     | 1 |   ...   | 140 | 141 || 143 | 144 |   ...   | 155 |

Таким образом, «весь мир становится бездушным и механическим, он превращается в субъективную деятельность души. Все роковые последствия рационализма можно выразить одним словом: меонизм (от греческого me-on, не сущее), вера в ничто» [2, c. 72–73]. Отличительной особенностью которого следует считать невозможность для познания связать познающего с объектом познания, с бытием, так как: «Критическая гносеология радикально отрицает изначальную цель познания – соединение познающего с бытием, конструирует познание вне реального, живого, внутреннего отношения познающего субъекта к познаваемому объекту» [1]. По мнению А.Ф. Лосева русской философии чужд всякий субъективизм, так как она «резко и безоговорочно онтологична», причем этот онтологизм «заостряется в материи». В связи с чем, онтология русской философии находила свои основания за пределами субъекта в окружающем человека мире, обладающем чертами объективной реальности [3, c. 509]. По мнению другого русского философа В.С. Соловьва явление сводится к состоянию сознания субъекта и это состояние оказывается единственной реальностью, усиление же роли понятия приводит к тому, что оно становится тождественным бытию и фактически подменяет его. Объективистская направленность русской философии наиболее отчетливо проявляется именно у данного философа. Так, в «Критике отвлеченных начал» В.С. Соловьв, исследуя проблему познания истины, показывает, что оба основных направления теории познания в западноевропейской философии – реализм и рационализм – фактически пришли к отрицанию реальности: «Отвлеченный реализм в своем последовательном развитии приходит к утверждению: все есть понятие. И оба воззрения, проводя свои принципы логически до конца, должны получить один и тот же отрицательный результат, должны прийти к чистому ничто» [5, c. 681]. Взгляды В.С. Соловьва, относительно объективистской основы бытия и возможности его познания, нашли свое отражение у С.Л. Франка.

В частности, акцентируя внимание на существование познаваемого предмета, он пишет, что «объективно есть то, что есть там и тогда, где и когда я его не воспринимаю, и мое сознание совсем не направлено на него» [6, c. 241]. Здесь философ приходит к выводу, что существует сложная и неоднозначная структура бытия, в которой можно выделить «внутреннюю», «психическую реальность» или непосредственное бытие-для-себя (самобытие), а также предметное (материальное) бытие или объективную реальность. В которой все виды реальности есть не что иное, как расщепление в зеркале сознания человека единой реальности, которая предстает триединством: человек – это – дух – душа – тело. Данное триединство, стоит отметить, можно заметить в различных структурированиях реальности. Это и гегелевская триада: логическое-природное-человеческое; в физическом – это информация– энергия; в религиозном (трансцендентном) – Бог Отец – Бог Сын – Бог Святой Дух. Анализируя русскую философию в данном аспекте можно заметить некое единство: «человекмикрокосм» Н.А. Бердяева, «непостижимое» С.Л. Франка, «абсолютная самость» А.Ф. Лосева во многом схожи с философией всеединства В.С. Соловьва, так как все эти понятия отражают единство мира, в связи с чем и существует возможность его познания. «Органическое мышление не следует путать с механическим (формальным) мышлением на уровне обычного анализа непосредственной действительности, принимающего границы своего мышления за границы разума вообще» [4, c. 30].

Итак, благодаря единству мира, по мнению русских философов, в сознании человека появляется образ, адекватный познаваемому предмету и человек познает окружающую его реальность, а не явления сознания. С помощью имманентности всеединства русские философы пытались дать новую интерпретацию проблеме познаваемости мира, с которой столкнулись западноевропейские мыслители, поставив во главу угла своей онтологии именно субъективистское восприятие реальности. Эта проблема сводилась к тому, что каждый человек имеет дело только с производными своего сознания и представляется сложным и даже не возможным установить соответствие этих явлений и внешней по отношению к ней реальности. «Различение субъекта и объекта совершается внутри самого бытия, и гносеология не может претендовать на то, чтобы занять место вне бытия» [1, с. 102]. По мнению Н.А. Бердяева, в такой постановке проблемы, которую демонстрируют западноевропейские мыслители, мышление отвлечено от жизни бытия, так как бытие ни в каком смысле не зависит от мышления и познания, оно предшествует первоначальному познавательному акту.

«Отношение познающего субъекта к познаваемому объекту есть отношение внутри бытия, отношение бытия к бытию, а не «мышления» к «бытию» как противостоящих друг другу».

Коррелятом изначального бытия, по мнению русских философов, должно быть само бытие, живая действительность и отношения внутри нее, а не отношения к ней чего-то, вне ее лежащего. Так как никакого субъекта и мышления вне действительности нет, и не может быть. Конечно, этим не отрицалась их большая роль в самой действительности. Но в связи с этим, Н.А. Бердяев озвучивает следующий вопрос: Не должна ли гносеология, как наук о познании исходить от бытия и оттого, что в нем первоначально дано, а не из субъекта и того, что в нем дано вторично В связи с чем можно констатировать, что русская философия, демонстрируя примат онтологичности в познании картины мира, продолжила линию на объективное освоение действительности, предложенную еще античной философией.

Литература 1. Бердяев, Н.А. Философия свободы. – М., 1990.

2. Лосев, А.Ф. Русская философия. – Екатеринбург, 1991.

3. Лосев, А.Ф. Основные особенности русской философии // Философия. Мифология. Культура. – М., 1991.

4. Розанов, В.В. Цель человеческой жизни // Смысл жизни в русской философии. Истоки отечественной мысли. – Т. 2. – СПб., 1995.

5. Соловьв, В.С. Критика отвлеченных начал // Соч.: В 2 т. – М., 1990. – Т.1.

6. Франк, С.Л. Реальность и человек. – М., 1997.

С. ФРАНК АБ ФІЛАСОФІІ – СУЧАСНАЯ РЭТРАСПЕКТЫВА У.Ф. Красюк Філосафы – гэта людзі, якія да ключоў падбіраюць замкі С. Лем Гаворачы аб сучасным стане і праблемах філасофіі, не лішне іншы раз успомніць меркаванні папярэдніх мысліўцаў, ідэі якіх уражваюць свай арыгінальнасцю і празарлівасцю. Возьмем, напрыклад, С. Франка, у творах каторага прасочваюцца слушныя думкі аб будучым філасофствавання як атрыбута культуры.

Яго погляды на філасофію з’яўляюцца цікавымі, асабліва суадносіны паміж ю і спецыяльнымі навукамі. Пачатак наступіўшага XXІ стагоддзя паставіў пытанне аб выжываемасці чалавецтва. У гэтых абставінах, як дарэчы і раней, падзеі рэальнага жыцця, дасягненні навукі, што ус больш прымаюць прыкладны характар, накладаюць адбітак на светапоглядныя пазіцыі людзей. Філасофія адклікаецца стракатай разнастайнасцю школ і вучэнняў, якія сутыкаюцца, пераліваюцца адны ў другія, дыскутуюць, распыляюцца на дробязі, што раз-пораз ставіць пытанне аб патрэбе ў філасофіі як душы культуры.

Дысперснасць сучаснага філасофскага мыслення, яго залежнасць ад прадузята патрабуемай неабходнасці адказваць на «вызавы гісторыі», праблема «партыйнасці філасофіі», часам жорсткае патрабаванне быць навуковым не садзейнічаюць аб’ектыўнаму, без прадузятасці і меркантыльнасці падыходу да выяўлення прадмету філасофіі, яе прызначэння і задач.

У свой час С. Франк звярнуў увагу на неабходнасць ахавання філасофіі ад залішняй мітусні, ад кіданняў у крайнасці. Канешне, мы не сумняваемся ў залежнасці філасофскага мыслення ад практыкі рэальнага жыцця, ад інтарэсаў сацыяльных структур, ад навуковых адкрыццяў і тым не меньш не трэба адкідаць і альтэрнатыўныя падыходы. Тым больш, што яны актуальныя, асабліва калі справа ідзе пра будучыню чалавецтва.

С. Франк ставіць пытанне аб бескарыснасці філасофіі. Веды, якія носяць практычны характар, служаць задавальненню жыццва непасрэдных патрэб. Яны сфарміраваныя, перадаюцца ад пакаленя да пакалення, лічацца непарушальнымі ісцінамі, і не залежаць ад думак асобы, а даўней санкцыяніраваліся рэлігійным аўтарытэтам. У старажытных грэкаў пачынаецца іншы падыход да вытворчасці, авалодання і развіцця ведаў. Гэта ўжо не іх сукупнасць, статычнае існаванне і выкарыстанне па неабходнасці, а вырысоўванне дынамікі сувязнасці і развіцця.

С. Франк сапраўднымі, як н называе – навуковымі, ведамі называе тыя, якія менавіта бескарысныя – веды дзеля саміх ведаў, без непасрэдных адносін да жыццвых патрэб, дзеля пошуку самой ісціны. Такія веды развіваюцца свабодна, кожны філосаф лічыць сабе за неабходнасць самому весці шлях да ісціны, змяняць і выпраўляць існуючыя веды. Веды не бяруцца адвольна – яны даказваліся і правяраліся, будаваліся рацыянальна. Складалася рацыянальна абумоўленая, лагічна распрацаваная сістэма паняццяў. Такім чынам, для Франка галоўная дамінанта філасофіі – бескарыснасць, пошук ісціны дзеля самой ісціны.

Аднак паколькі філасофскае мысленіе сутыкаецца з ведамі, што даюць спецыяльныя навукі, то ўзнікае неабходнасць вызначэння сістэматычных адносін паміж імі і філасофіяй, акрэслення «асобнага» прадмета філасофіі. Франк адразу адкідае ідэі А. Конта і Г. Спенсера, гаворачы што іх вучэнні – гэта рэзюме галоўных вывадаў спецыяльных навук.

Думку аб тым, што свет без астатку падзелены на вобласці вывучэння спецыяльных навук і што для філасофіі таму не застаецца больш асобнага прадмета Франк абвяргае. Ні прыродазнаўства, ні палітычная эканомія, ні іншыя галіны навуковых ведаў не ў стане ахапіць усю сукупнасць думак, не могуць прэтэндаваць на магчымасць зыходзячы са сваіх спецыяльных вывадаў пабудаваць светапоглядную сістэму, прыгодную для ўсіх праяў свету.

Інакш кажучы, гэта была б энцыклапедыя як набор, сума ведаў, а не цэласны светапогляд.

«Станоўчая навука, якая вывучае эмпірыю рэчаіснасці, тут – як і ўсюды – можа быць толькі спецыяльнай навукай; ніці, каторыя звязваюць частковыя вобласці ў вышэйшае, агульнае адзінства, праходзяць праз глыбіню, не дасягальную эмпірычным ведам» [1; с. 20].

Франк заўважае, што набор ведаў не стане абаснаваным цэласным філасофскім светапоглядам, прэтэндуючым на сістэмнасць, а тым больш на выяўленне сутнасці паняццяў.

Спецыяльныя навукі зыходзяць з шэрагу пасылак і паняццяў, каторыя бяруцца ў гатовым выглядзе, як асновы свай навуковай работы. Такавымі сць паняцці «быцц», «субстанцыя», «прычынная сувязь», «якасць», «адносіны» і г.д. У кожнай навукі свае паняцці, якія адны з другімі розняцца. Напрыклад, прыродазнаўства не прымае паняцце «мэты з’яў», а шукае толькі знешнія прычыны з’яў; тады як гісторыя, палітычная эканомія не могуць абысціся без паняцця мэты, без тэлеалагічных тлумачэнняў (як лічыць Франк, усякае тлумачэнне гістарычных з’яў зводзіць іх да якіх-небудзь памкненняў людзей).

Таму калі суміраваць вынікі асобных навук, то яны не ўкладуцца ў стройную несупярэчлівую сістэму, а састаўляюць набор супярэчлівых суджэнняў. Гэта азначае, што патрэбна такая навука, якая ўясняе і правярае вышэйшыя агульныя пасылкі і паняцці ўсіх спецыяльных навук і стварае сістэму цэласных ведаў. Яна ўясняе, што такое «прычынная сувязь» наогул, якім чынам яна магчыма, якія віды яе могуць быць у розных праявах быцця, якія суадносіны паміж знешняю прычынай і мэтаю і г.д. Такая навука і сць філасофія.

Франк упэўнены – толькі цэласнасць характарызуе прадмет філасофіі.

А як суадносяцца філасофія і спецыяльная навукі Франк прызнае магчымасці апошніх рабіць вывады, але не прызнае за імі магчымасці падмяняць філасофію. Для філасофіі вывады канкрэтных навук не з’яўляюцца гатовымі ісцінамі, з якіх яна павінна зыходзіць. Прызначэнне філасофіі ў прыданні узгаданым вывадам дакладнай формы і ў звязванні іх у агульную сістэму. Ніякія веды не могуць быць дакладнымі і змястоўнымі, пакуль яны не будуць сапастаўлены з другімі ведамі. Неабходна іх раскрыцц ў несупярэчлівай універсальнай сістэме ведаў. Для Франка як рэлігійнага філосафа адназначна – філасофія як вучэнне аб духоўна абаснаваным светапоглядзе сць самастойная навука, якая ўтварае і аснову, і завяршэнне ўсіх спецыяльных навук.

Сння, калі спецыяльныя навукі прэтэндуюць на магчымасці самастойных абагульненняў без саюза з філасофіяй, тым самым прыніжаючы яе статус, актуальнаю з’яўляецца думка С.Л. Франка аб значнасці бачання канкрэтнанавуковых ведаў у кантэксце светапогляднага мыслення. Стварэнне на разгоне XXІ стагоддзя сусветнай інфармацыйнай прасторы не азначае аўтаматычнай універсалізыцыі ведаў, іх ранжыравання па раней зададзенай схеме. Веды хутка абнаўляюцца, пашыраюцца, галінуюцца. У той жа час няма адзінага, сістэмаўтвараючага падыходу да праблем будовы свету, прасторы, часу, руху, свядомасці і іншых; сць толькі канцэпцыі і мадэлі, тэарытычныя пабудовы на ніве прыродазнаўчага мысленія. За калейдаскопам розных меркаванняў, «навуковых рэвалюцый» страчваецца сэнсавы змест з’яў, магчымасць глянуць на іх «збоку», увязаць аб’ектыўную разнароднасць, якую нельга зафіксаваць, памацаць, звыкла ўявіць.

Нарэшце, за частковымі навуковымі дадзенымі губляецца галоўны фігурант – чалавек ва ўсй паўнаце, яго жыццвыя і духоўныя патрэбы, не кажучы ўжо пра маральны аспект.

Зварот да праблематыкі стогадовай даўніны толькі падкрэслівае пераемнасць тых праблем, якія актуальныя для сучаснага філасофствавання, у прыватнасці, яго перспектыў.

Зразумела, цяжкасці снняшняга філасофскага дыскурсу, становішча самой філасофіі ў якасці «душы культуры» маюць свае адметнасці, аднак у гэтым яе і прызначэнне – быць сугучнай часу, працягваючы повязь развіцца сусветнай і айчыннай філасофскай думкі.

Літаратура 1. Франк, С.Л. Духовные основы общества. – М.: 1992.

К ВОПРОСУ О НАЦИОНАЛЬНОМ ХАРАКТЕРЕ РУССКОЙ ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ О.А. Романов Вопрос о специфике русской философии стал сегодня, в эпоху бурных дискуссий о путях дальнейшего развития восточнославянского мира, одним из самых актуальных. Его злободневность определяется глубинной связью русской философии с общим строем отечественной культуры, ее прошлым, настоящим, и, самое главное, выбором достойного будущего. Перефразируя Гегеля, который писал, что «философия есть эпоха, схваченная в мысли», мы можем утверждать, что «философия есть нация, схваченная в мысли». Анализ национальной философии позволяет глубже осмыслить сущностные признаки народа, ее создавшего, понять его мечты, надежды и идеалы, масштабней осознать специфику пройденного исторического пути. Национальная философия представляет собой концентрированное выражение духовного опыта нации, ее творческого гения и созидательного интеллектуального потенциала, воплотившегося в разнообразии духовной и материальной культуры.

Pages:     | 1 |   ...   | 140 | 141 || 143 | 144 |   ...   | 155 |



© 2011 www.dissers.ru - «Бесплатная электронная библиотека»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.